پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست

پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست

پهنه‌بندی فرونشست زمین در دشت سیرجان با استفاده از SBAS-InSAR و GIS

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه مهندسی عمران، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران
چکیده
فرونشست زمین یکی از مهم‌ترین مخاطرات محیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که می‌تواند ایمنی زیرساخت‌ها، سلامت جوامع انسانی و پایداری محیط‌زیست را تهدید کند. دشت سیرجان به دلیل افت مستمر سطح آب زیرزمینی و برداشت بی‌رویه از آبخوان، طی سال‌های اخیر با نرخ قابل‌توجهی از فرونشست مواجه شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی و پهنه‌بندی ریسک ایمنی، سلامت و محیط‌زیست (HSE) ناشی از فرونشست زمین در دشت سیرجان با تلفیق داده‌های SBAS-InSAR، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و شاخص‌های هیدروژئولوژیکی است. در این پژوهش، نقشه نرخ فرونشست استخراج‌شده از تصاویر Sentinel-1 با لایه‌های افت سطح آب زیرزمینی، لیتولوژی، تراکم چاه‌های بهره‌برداری، کاربری اراضی و عناصر در معرض خطر شامل راه‌ها، سکونتگاه‌ها و اراضی کشاورزی تلفیق شد و شاخص ریسک HSE بر پایه مؤلفه‌های مخاطره، مواجهه و آسیب‌پذیری محاسبه گردید. نتایج نشان داد حداکثر نرخ فرونشست در منطقه به 16.3 سانتی‌متر در سال می‌رسد و بیشترین مقادیر آن در بخش‌های جنوبی، جنوب‌غربی و مرکزی دشت مشاهده می‌شود. همپوشانی نرخ بالای فرونشست با افت شدید سطح آب زیرزمینی و تمرکز کاربری‌های حساس، این نواحی را به بحرانی‌ترین پهنه‌های ریسک تبدیل کرده است. نتایج بیانگر آن است که تلفیق داده‌های SBAS-InSAR، GIS و شاخص‌های هیدروژئولوژیکی، چارچوبی کارآمد برای پایش فرونشست، ارزیابی ریسک HSE و اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی در مناطق مستعد فرونشست فراهم می‌کند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 05 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 05 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 16 آبان 1405