1
" گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران "
2
گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
تهاجم شانهدار دریایی (Mnemiopsis leidyi) به دریای خزر نمونهای کلاسیک از تهدید زیستی با ابعاد اکولوژیک، اقتصادی و امنیتی است. این مرور نظاممند با هدف و رویکرد تحلیلی-تطبیقی، دانش موجود و پیامدهای محیطزیستی، اقتصادی و امنیتی این تهاجم را با جستجوی هدفمند در Scopus، Web of Science، Google Scholar، SID و Magiran در بازه ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد گونه مهاجم احتمالاً در دهه ۱۹۹۰ از طریق آب توازن کشتیها وارد خزر شد و با خودباروری و تغذیه انبوه از زئوپلانکتون بهسرعت جوامع بومی را تحت سلطه گرفت. پیامد مستقیم، کاهش ۷۵ درصدی زئوپلانکتون و گسست نخستین پیوند زنجیره غذایی دریای خزر بود. این اختلال به صنعت صیادی، بهویژه کیلکا و خاویاری، آسیب جدی زد؛ ذخیره کیلکای آنچوی از بیش از ۱۸۵ هزار تن در ۱۳۷۵ به کمتر از ۲۰۰ تن در ۱۳۹۰ رسید. چون کیلکا غذای اصلی ماهیان خاویاری و فک خزری است، بحران امنیت غذایی و معیشت جوامع صیادی و کاهش شدید صید خاویاری رخ داد. از منظر محیط زیست، ضرورت مدیریت یکپارچه مرزهای زیستی، اجرای دقیق کنوانسیون مدیریت آب توازن کشتیها، پایش مستمر ژنتیکی و اکولوژیک برای رهگیری مهاجمان جدید و توسعه تابآوری اقتصادی جوامع وابسته به منابع زیستی آشکار میشود. مقابله با این تهدیدات نیازمند عزم فرامرزی و رویکرد بینرشتهای در چارچوب امنیت زیستی ملی است.
رضانژاد، رضا و اروجی، بلال. (1405). مروری بر اثرات و پیامدهای زنجیرهای یک مهاجم زیستی (مطالعه موردی: شانهدار دریای خزر Mnemiopsis leidyi). (e211252). پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست، ()، e211252
MLA
رضانژاد، رضا، و اروجی، بلال. "مروری بر اثرات و پیامدهای زنجیرهای یک مهاجم زیستی (مطالعه موردی: شانهدار دریای خزر Mnemiopsis leidyi)" .e211252 ، پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست، ، 1405، e211252.
HARVARD
رضانژاد، رضا، و اروجی، بلال. (1405). 'مروری بر اثرات و پیامدهای زنجیرهای یک مهاجم زیستی (مطالعه موردی: شانهدار دریای خزر Mnemiopsis leidyi)'، پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست، (), e211252.
CHICAGO
رضانژاد، رضا و اروجی، بلال، "مروری بر اثرات و پیامدهای زنجیرهای یک مهاجم زیستی (مطالعه موردی: شانهدار دریای خزر Mnemiopsis leidyi)." پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست، (1405): e211252,
VANCOUVER
رضانژاد رضا، اروجی بلال. مروری بر اثرات و پیامدهای زنجیرهای یک مهاجم زیستی (مطالعه موردی: شانهدار دریای خزر Mnemiopsis leidyi). پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست. 1405;():e211252.