پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست

پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست

ارائه چارچوب ارزیابی برای مکان‌یابی ایمن پارک‌های علم و فناوری دانشگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه جامع امام حسین (ع)
2 گروه معماری و شهرسازی دانشکده و پژوهشکده پدافند غیر عامل
چکیده
هدف: پارک‌های علم و فناوری به‌عنوان کانون‌های توسعه دانش‌بنیان، دربرگیرنده زیرساخت‌های حساس و تجهیزات آزمایشگاهی هستند که در صورت بروز حوادث و تهدیدات نوین، خطر آسیب‌های کالبدی، نشت مواد خطرناک و بروز فجایع ثانویه زیست‌محیطی آن‌ها را تهدید می‌کند. از این رو، تلفیق الزامات پدافند غیرعامل و مدیریت ریسک‌های محیط‌زیستی در مکان‌گزینی این زیرساخت‌ها، جهت ارتقای ایمنی و افزایش تاب‌آوری آن‌ها اجتناب‌ناپذیر است. این پژوهش با هدف ارائه چارچوب ارزیابی برای مکان‌گزینی ایمن پارک‌های علم و فناوری و ارزیابی سایت‌های پیشنهادی دانشگاه جامع امام حسین (ع) انجام شد.

روش‌شناسی: این تحقیقِ کاربردی، با رویکردی آمیخته انجام پذیرفت. ابتدا با استفاده از تحلیل محتوا، بررسی اسناد و مصاحبه با 20خبره، شاخص‌های مؤثر شناسایی و با روش دلفی فازی غربالگری شدند. سپس وزن‌دهی شاخص‌ها و ارزیابی و رتبه‌بندی سایت‌ها، از روش تصمیم‌گیری استفاده شد.

یافته‌ها: این فرآیند منجر به احصای ۳۲ شاخص در چهار بعد «پدافند غیرعامل»، «توسعه»، «مدیریت بحران» و «طبیعی-زیست‌محیطی» گردید.

نتایج: شاخص‌های «فاصله از تأسیسات مخاطره‌آمیز» و «مجاورت با صنایع دفاعی» بالاترین اهمیت را در تأمین ایمنی و پشتیبانی سایت دارند. ارزیابی گزینه‌ها نیز حاکی از آن بود که سایت «تربیت مدرس» با امتیاز ۰/۷۸ نسبت به سایت «شهید دوران» مطلوبیت بالاتری جهت احداث پارک دارد.

نتیجه‌گیری: این پژوهش، چارچوبی کارآمد و تصمیم‌ساز برای مکان‌گزینی ایمن مراکز حساس علمی در برابر مخاطرات و تهدیدات پیرامونی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 25 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 16 آبان 1405