ارزیابی کمی و کیفی ذرات معلق اتمسفری در مراسم چهارشنبه‌سوری (مطالعه موردی: شهر تهران)

اروجی, بلال

ارزیابی کمی و کیفی ذرات معلق اتمسفری در مراسم چهارشنبه‌سوری (مطالعه موردی: شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

بلال اروجی

استادیار، گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

چکیده

کلانشهر تهران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در دامنه جنوبی البرز و تراکم بالای جمعیت و فعالیت‌های انسانی، همواره با مسئله آلودگی هوا مواجه بوده است. در این پژوهش، تأثیر برگزاری جشن باستانی چهارشنبه‌سوری بر غلظت و ترکیب شیمیایی ذرات معلق در هوای تهران طی اسفندماه ۱۴۰۳ مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های ساعتی و میانگین غلظت ذرات از ایستگاه‌های پایش سازمان حفاظت محیط زیست دریافت شد. همچنین نمونه‌برداری از ذرات با استفاده از فیلترهای فایبرگلاس و نمونه‌بردار با دبی 7/1 مترمکعب بر دقیقه انجام گردید. ویژگی‌های ریخت‌شناسی و عنصری ذرات با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM-EDS) تعیین شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظتPM10 در روز ۲۳ اسفند (یک روز پس از جشن) به ۱۰۲/۳۸ میکروگرم بر مترمکعب رسید که ۸۷ درصد نسبت به روز ۲۰ اسفند افزایش داشت و بیش از دو برابر حد استاندارد روزانه (۵۰ میکروگرم بر مترمکعب) بود. غلظت PM2.5 نیز در همین روز به ۵۴/۶۲ میکروگرم بر مترمکعب رسید که ۵۶ درصد بالاتر از حد مجاز (۳۵ میکروگرم بر مترمکعب) بود. آلودگی ناشی از PM2.5 به مدت ۷۲ ساعت در هوا باقی ماند. نسبتPM2.5 به PM10 از 05/0 در روزهای عادی به 55/0 در روزهای پس از جشن افزایش یافت که نشان‌دهنده سهم بالاتر ذرات ریز و خطرناک‌تر است. آنالیز شیمیایی ذرات نشان داد کربن (۳۴/۲٪) و اکسیژن (۴۸/۵ درصد) مجموعاً بیش از ۸۲ درصد جرم ذرات را تشکیل می‌دهند. حضور قابل‌توجه پتاسیم (۲/۱ درصد)، کلر (۳/۱۴ درصد) و کلسیم (۷/۲۸ درصد) تأییدکننده نقش اصلی مواد محترقه و زیست‌توده در آلودگی شب جشن است.

کلیدواژه‌ها